Có bao giờ bạn nghe đất thở, nghe rừng kể chuyện chưa? Nếu chưa, thì mời bạn một lần về với U Minh Hạ, nghen.
Ngồi trên chiếc vỏ lãi rẽ sóng trên sông Trèm Trẹm, bỏ lại sau lưng phố thị ồn ào, chỉ còn thấy một màu xanh ngút ngàn của rừng tràm mời gọi. Gió ở đây mang theo hương tràm hăng hắc mà ngọt ngào, len vào từng thớ vải, mơn man trên da thịt. Về U Minh là về với cái thinh không của đất trời, về nghe tiếng ong bay đi lấy mật, về để nếm thử vị ngọt nguyên sơ của rừng và để thấy lòng mình lắng lại giữa mênh mông sông nước.
Về miền đất thở
Người ta nói, muốn hiểu Cà Mau, phải đi bằng xuồng, bằng vỏ lãi. Cứ thả mình xuôi theo những con sông Trèm Trẹm, Cái Tàu hay sông Đốc, con nước hiền hòa sẽ đưa mình vào tới trái tim của U Minh Hạ. Rừng tràm ở đây không chỉ là cây, là lá, mà là một sinh thể khổng lồ, bạt ngàn. Nơi đây là một trong ba vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển thế giới Mũi Cà Mau, một vùng đất quý giá được gìn giữ để bảo tồn hệ sinh thái đất ngập nước đặc thù, cái hồn cốt của rừng tràm trên đất than bùn.
Dưới tán tràm xanh rì, là cả một thế giới sống động. Thấp thoáng đâu đó bóng con nai, con khỉ chuyền cành, hay tiếng heo rừng sột soạt trong lùm bụi. Dưới mặt nước lại là nhà của biết bao nhiêu loài cá nước ngọt, nước lợ. Tất cả cứ lặng lẽ mà sinh sôi, nảy nở, dệt nên tấm thảm đa dạng sinh học của miệt rừng này.
Mật ngọt của rừng
Nhưng mà, nhắc đến U Minh Hạ, người ta nhớ nhất vẫn là cái nghề “ăn ong”. Dưới tán tràm, quanh năm suốt tháng, những đàn ong cần mẫn len lỏi giữa những chùm bông tràm trắng muốt, gom về thứ mật ngọt thơm danh tiếng. Theo chân mấy người thợ gác kèo lành nghề, len lỏi vô rừng, mới thấy hết cái thú của việc “thu hoạch” lộc trời.
Cái cảm giác được nếm một miếng sáp ong non, chấm với thứ mật vàng óng vừa mới cắt xuống, nó ngọt thanh mà thơm dịu, cái vị ngọt của bông tràm tinh khiết tan ra nơi đầu lưỡi, thiệt là không có gì sánh bằng. Người ta mang mật ong U Minh về làm quà, như mang cả cái tinh túy của rừng về biếu người thân.
Hương vị đất phương Nam
Xuyên rừng đã thấm mệt, thì mình dừng chân, trải nghiệm cái thú tát đìa, giăng lưới. Con cá lóc bắt được, chẳng cần cầu kỳ, cứ nướng trui bằng rơm là đã thành một món ngon nhớ đời. Thịt cá trắng phau, thơm lừng mùi khói, cuốn với rau rừng, chấm muối ớt, ăn một lần là vương vấn mãi.
Rồi nào là:
- Cá rô đồng nấu lẩu mắm đậm đà.
- Lươn um lá nhàu béo ngậy, thơm nồng.
- Rắn hổ hành nấu cháo đậu xanh vừa bổ vừa lành.
- Chuột đồng chiên giòn rụm, món ăn của dân sành sỏi miệt vườn.
Mỗi món ăn là một câu chuyện về sự trù phú và hào sảng của đất rừng phương Nam.
Đêm cuối trời Nam
Mà về U Minh, đừng quên ghé thăm quê hương của bác Ba Phi, nghe kể mấy câu chuyện tiếu lâm duyên dáng, đậm chất Nam Bộ. Đêm xuống, khi sương giăng mờ trên mặt nước, không gian tĩnh lại, chỉ còn tiếng đờn ca tài tử não nuột buông trên sông. Tiếng đàn, tiếng hát hòa cùng tiếng côn trùng rỉ rả, tạo nên một bản nhạc đêm không thể nào quên. Ai thích vận động thì theo người dân đi soi cá, đổ trúm, hay giăng lưới bắt chim, những cái thú vui dân dã mà chứa chan tình đất, tình người.